Verslaafd aan piekeren

Piekeren is een hardnekkig fenomeen. Je hersenen blijven in cirkeltjes draaien omdat je ooit (bewust of onbewust) de conclusie hebt getrokken dat het nutteloze piekeren behulpzaam zou zijn. Als je na dagen tobben een goed cijfer haalt voor je tentamen kun je misschien denken dat je dit goede resultaat mede aan het gepieker te danken hebt. Dit soort associaties houden de piekermolen in stand. Wanneer je inziet dat dit neurotische denken je echt niet helpt, kun je ervan loskomen. Psycholoog Colin van der Heiden (Erasmus MC en PsyQ) onderzocht een behandeling dat piekeren heel effectief aanpakt.

We piekeren allemaal met regelmaat, maar meestal krijgen we er op een gegeven moment genoeg van en doen wie iets actiefs om onze problemen op te lossen of zetten we het getob van ons af iets te doen wat ons afleidt, zoals sporten of een film kijken. Vaak lukt dat. Eén op twintig mensen krijgt echter ooit in zijn leven zoveel last van piekeren en nervositeit dat psychologen spreken van een zogenoemde gegeneraliseerde angststoornis (GAS). Daarbij is iemand voortdurend gespannen, tobbend over werk, studie, kinderen liefde, toekomst. Dit soort gepieker kan lijden tot een echte depressie, slecht slapen en andere klachten. De kans op spontane genezing is niet meer dan 15%. Goed om iets aan het gepieker te doen dus.

Een succesvolle therapie, zoals die Van der heiden heeft ontwikkeld en onderzocht, leert piekeraars anders na te denken over hun gepieker. Van der Heiden: “Ze leren inzien dat ze ooit zijn begonnen met piekeren omdat dat zinvol was. Ze wilden bijvoorbeeld iets vervelends voorkomen. Later werd het piekeren onbeheersbaar en had het geen enkele zin meer. Als mensen dat inzien verdwijnt hun piekergedrag.”

Een andere techniek om piekeren aan te pakken is het zogenaamde piekerkwartier. Hierbij spreek je met jezelf af dat je jezelf slechts een kwartier tot een half uur per dag geeft om actief te piekeren. Bijvoorbeeld net na het avondeten. Gedurende de rest van je dag onthoud je jezelf er (zo goed als mogelijk) van. In plaats van dat je piekert, schrijf je met enkele trefwoorden de inhoud van je gepieker op in een klein notitieblokje om daarna door te gaan met de rest van je dagelijks leven. De bedoeling is dat je je hersenen traint om relatief piekervrij te leven. Ook meditatie en mindfulness (gedachten bekijken en loslaten) zijn goede manieren om je leven minder te laten beheersen door gepieker.

Bij het IDI kun je professionele hulp krijgen bij het aanpakken van piekeren en uitstelgedrag.

De ex die maar niet exit gaat

Sommige mensen blijven rustig maanden- of jarenlang sukkelen met een persoon waarvan ze vermoeden dat ze er uiteindelijk niet verder mee komen. Het lukt niet, het gaat niet, een van beiden twijfelt, of allebei. Dat creëert een moerassige situatie. Noch land, noch water. Je kunt er geen liefdesnest op bouwen, gezellig samen waterpoloën lukt ook niet.

Probleem: net zoals het plakkerige moeras je weerhoudt door te lopen naar vaste grond, zo houden jouw gevoelens van hechting, schuld of verdriet je vast in deze relatie. Het is een vicieuze cirkel: hoe meer energie je erin steekt en hoe waardevoller de momenten worden dat het wel even gezellig is, hoe moeilijker het voelt de relatie los te laten en door te gaan met je leven. Heb jij zo’n ex die nog niet helemaal exit is? Daar gaan we wat aan doen!

Als er na een verbroken relatie twee mensen overblijven die het elkaar gunnen om gelukkig verder te gaan dan is dat erg mooi. Als je wat minder emotioneel bij iemand betrokken bent, krijg je weer oog waarom het niet heeft gewerkt zoals jij wilde. Dat helpt je de situatie te accepteren. Dan zie je dat bepaalde zaakjes toch een beetje scheef zaten. Dat je toch te anders bent, dat jij of de ander toch niet verliefd genoeg was, of dat je ex gewoon toch minder deugt dan je zou willen. Sommige mensen hebben echter een duwtje nodig.

Valkuil nummer één is: tegen beter weten in, uit alle macht, een relatie willen laten werken terwijl de tekenen er allemaal op wijzen dat het niet gaat lukken. In relaties die niet werken, maar waar wel een hoop passie en verlangen meespeelt, is vaak een vicieuze cirkel aan het werk. Omdat je veel moeite doet om het te laten werken, wil je dat ook niet zomaar opgeven. De moeite en energie die je erin investeert zorgt dat je nog meer hecht aan die relatie. En als het dan wel een keer leuk is, dan voelt dat al snel heel heftig en passievol. Waardoor je nog meer hecht aan deze lastige relatie. Als het op liefde aankomt zijn we gewoon niet altijd zo rationeel als we zouden willen. Gelukkig maakt de tijd veel duidelijk. Maar laat het niet te lang duren.

Hieronder een aantal emotionele valkuilen die jou in het liefdesmoeras kunnen houden. Als je ze herkent, kun je ze beter vermijden.

Het Judas-complex
Schuldgevoelens kunnen ervoor zorgen dat je in een niet-werkende relatie blijft. Vrouwen meer dan mannen geven zichzelf nog wel eens de schuld als een relatie niet werkt. Zelfs als ze heus weten dat hun (ex-)vriend(in) een onmogelijk onbetrouwbaar sujet is, blijven sommigen onterecht de vinger naar zichzelf wijzen. Vaak voelt het gewoon rot om iemand waar je van houdt los te laten. Je hebt lief en leed gedeeld met elkaar, wederzijdse gevoelens van trouw naar elkaar uitgesproken, en jij bent degene die nu twijfelt aan dit pact… Je voelt je misschien een verrader, een Judas.

Je voelt je waarschijnlijk ook schuldig als je het gevoel hebt dat de ander niet zonder jouw aanwezigheid kan. Het gebeurt vaak. Een relatie waarin de ander zich heel afhankelijk voelt heeft een eigen soort aantrekkingskracht. Jij voelt je geliefd, onmisbaar en bent zeker van de liefde. De andere kant is dat dit een eenzijdige relatie kan zijn die veel weg heeft van een hulpverlener-cliëntverhouding. In het begin werkt het prima, maar op een gegeven moment moet de cliënt op eigen benen leren staan. Daaruit kan eventueel een meer gelijkwaardige situatie ontstaan, maar dan moet je allebei het lef hebben om elkaar los te laten. Liefde en loslaten is niet tegenstrijdig.

Maar het is zo passioneel…
Passie, heftige seks, maar ook grote terugkerende ruzies. Relaties met moeilijke of heftige mensen zijn soms tegenstrijdig en paradoxaal. De dieptepunten geven het gevoel van een overdreven hoogtepunt als het een keer weer wel leuk is. En dat hoogtepunt zorgt ervoor dat je de dieptepunten weer aankunt. Het is een vicieuze verslavende cirkel. Het kan zijn dat je er veel energie in moet steken om de band stabiel en gezond te houden. Je moet je serieus afvragen of je dat ervoor over hebt, want bepaalde karaktertrekken zullen niet veranderen. Hoe graag je dat ook wilt. Veel mensen zouden in zo’n ingewikkelde situatie blijven hangen, omdat ze hopen dat het zal veranderen. Kleine kans, op een gegeven moment moet je de balans opmaken en beslissen.

Seks met de ex
Nadat een relatie verbroken is, ontstaat vaak iets paradoxaals: omdat de verwachtingen naar elkaar toe zijn losgelaten kun je weer een beetje genieten van wat er nog wel is. Fijne seks is iets wat mensen maar moeilijk kunnen weerstaan. Seks met de ex is makkelijk: je bent op elkaar ingespeeld en komt als ‘alleenstaande’ goed aan je trekken. Prima toch? Ligt eraan. Je moet allebei sterk in je schoenen staan. In de praktijk lijdt deze situatie vaak toch nog tot een kater. Goede sex is een drug. Je lichaam maakt allerlei stoffen aan waardoor je ook emotioneel bij elkaar betrokken blijft. In tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt speelt dit ook, in iets mindere mate, bij mannen. Zolang de verwachtingen naar elkaar toe klein blijven kan dit, maar anders ontstaat er al snel weer wrijving en een relatieachtig sfeertje. Bah.

Mijn ex heeft alweer een ander
Sommige mensen zijn gewoon vlotter dan anderen. Als je ex alweer een nieuwe relatie heeft, terwijl jij nog in de rouw bent, kan dat heftige jaloeziesteken geven. Misschien krijg je er zelfs wraakgevoelens van. En misschien ben je zo iemand die probeert die gevoelens te elimineren door als een dolle zelf maar op liefdesjacht te gaan. Dit soort heftige reacties zijn natuurlijk en logisch, maar laat je er niet door leiden. Want zoals oma ook al wist: angst is een slechte raadgever. Time is on your side, zelfs als de biologische klok tikt… doe het op jouw eigen manier en in je eigen tempo. Van je ex moet je niet verwachten dat deze een jaar vrijgezel blijft omdat jij dat wel van plan bent. Iedereen mag het op zijn eigen manier doen en ontdekken. Ook al blijkt het een verkeerde beslissing te zijn. Accepteer de keuzes van je ex en focus je op jezelf. Dan kom je er heus sterker uit.

Weinig passie, veel genegenheid
Soms is de koek op. Heimelijk keek je om je heen naar andere potentiële partners. Je wist ook dat het niet goed was dat je eigenlijk liever een kroegsessie had met die aantrekkelijke collega dan dat filmavondje dat je met je partner had gepland. Soms leek het alsof iedereen aantrekkelijker was dan je partner, terwijl je best wist dat deze objectief gezien leuk is. Bovendien, je hield (en houdt) intens van deze persoon. En bent gehecht aan jullie vanzelfsprekende band. Misschien was je ooit zelfs stapelverliefd, maar dat is al lang niet meer. En dat mis je. Het gevoel vooral. Precies hierom heb je het uitgemaakt. De twijfels zijn echter niet voorbij. Als je heel eerlijk bent voel je je niet alleen schuldig, je bent ook nog eens bang om alleen te zijn. En misschien krijg je wel nooit meer zo’n lieve, trouwe partner als deze. Tja, beste lezer, laat het los. In ieder geval tijdelijk! Geef je nieuwe alleenstaande leven een kans en val je partner niet lastig met je getwijfel. Bedenk één ding: je kunt intens van iemand houden, maar dat betekent niet dat jullie voor elkaar gemaakt zijn. Het kan zijn dat deze relatie jou te weinig biedt. Een tijdje alleenzijn, misschien zelfs een tijdje eenzaamheid, zal dat duidelijk maken. Verwarring hoort erbij.

Mijn ex blijft twijfelen, en ik daarom ook
Het was niet jouw keuze dat jullie uit elkaar zijn, zeg je? Dat is vervelend. Als de ex standvastig is in zijn keuze, of een nieuwe verkering heeft dan heb je dat helaas te slikken. Ook al denk je dat je ex het verkeerd ziet, de keuze is aan je ex, niet aan jou. Helaas, helaas, maar het is wel een duidelijke situatie. Je moet door. Ingewikkelder wordt het als je ex twijfelt. Hierdoor word jij steeds tussen verschillende gevoelens heen en weer geslingerd en weet je niet waar je aan toe bent. Jij wilt wel, maar je hebt het niet alleen voor het zeggen. Als jouw hartendief aan je twijfelt, is het niet raar dat je daardoor onzeker wordt en juist harder wilt vechten om te laten zien dat je het wel waard bent. Sterker nog, misschien vergeet je je eigen twijfels over deze ex. Bedenk goed dat de ‘vechtstrategie’ in de praktijk helaas bijna nooit werkt. Het voelt waarschijnlijk als de enig mogelijke optie, maar iemand de ruimte geven voor zijn twijfel is vaak voor jullie allebei beter. Trekken aan iemand werkt averechts. Ook voor jou. Het maakt je niet aantrekkelijker. Jij wordt waarschijnlijk steeds wanhopiger, agressiever of stelliger in je pogingen om je ex te overtuigen en je ex gaat juist meer twijfelen omdat je hem niet de ruimte geeft om rustig te denken. Druk werkt dus niet. Wat dan wel?

Een time-out inlassen
Zit jij in zo’n moerassige situatie met je ex en weet je niet meer welke kant je op kunt? Een officiële break inlassen, waarbij jullie afspreken een aantal weken of zelfs maanden geen (of alleen het nodige zakelijke) contact te hebben is bij serieuze twijfel een goed idee. Door ‘echt’ even zonder elkaar door het leven te gaan kun je allebei ervaren hoe dat is. Het voelt misschien als het laatste wat je wilt, maar de kans op een goed resultaat is veel groter dan wanneer je met zijn tweeën in de vicieuze cirkel van de twijfel en onzekerheid blijft hangen. In elk geval is dat beter dan leven met een halfslachtige vastgeroeste liefde. Deze geforceerde rust zorgt ervoor dat je niet steeds geconfronteerd wordt met twijfel van een van beide. Door verder ook geen emotionele druk op elkaar te leggen kan zo’n time-out vaak voor verrassende ontknopingen en inzichten zorgen. Twijfelt je ex? Misschien kom je er tijdens de rustperiode achter dat jij ook niet alles zo fantastisch vond. Een break kan dingen echt in het juiste perspectief zetten. Iets wat je alleen kunt ervaren door het te doen. Soms is het goed de helende kracht van pijn alvast een handje te helpen. Misschien geeft het je een hernieuwde, meer evenwichtige relatie met je ex. Maar dat is lang niet zoveel waard als een opgeruimd hart. Daarmee kun je altijd verder.

Blog door Marcelino Lopez

Communiceren kun je leren

Communicatie is het smeermiddel van elke relatie. Je zou het nog sterker kunnen stellen: relatie = communicatie. Hiervoor gebruiken we woorden, gebaren en blikken. Het schijnt dat de meeste mensen zo’n 60.000 woorden in hun vocabulaire hebben en die gebruiken ze, bij nadere beschouwing, vaak op een nogal willekeurige, slordige, dwingende of indirecte manier. Elke relatietherapeut zal dat beamen. Mensen raken vaak genoeg geïrriteerd of teleurgesteld omdat een toehoorder maar niet ‘wil’ begrijpen wat voor hen zo vanzelfsprekend is.

Al te vaak denken ze dat ze het slachtoffer zijn van de kwaad- of onwil van hun gesprekspartners. Dat is zelden het geval. Vaak is er een ‘blinde vlek’ aan het werk. Iemand ziet niet hoe de eigen uitingen bijdragen aan het ‘ongewenste’ gedrag van de ander.

Overigens is een potje soebatten of ruziemaken op zijn tijd erg gezond, als je maar weet hoe je de voorwaarden voor een constructieve oplossing kunt scheppen.

Voor mensen die beter willen leren communiceren – en waarom zou je dat in vredesnaam niet willen? Je inkomen en liefdesleven hangen ervan af – beginnen we hier aan de cursus ‘communiceren kun je leren’. Er is geen vaste opzet. Gaandeweg word je voorzien van algemene principes, tips, adviezen en alledaagse situaties die om handige communicatie vragen. Met je partner, baas, collega, schoonmoeder, flirt of hond bijvoorbeeld.

De belangrijkste 2 vragen die je daarbij steeds als leidraad kunt nemen:

1. Welk gedrag wil ik uiteindelijk bij mijn toehoorder oproepen?

2. Hoe communiceer ik het zo dat de kans dat dit gebeurt zo groot mogelijk is?

In je communicatie zoek je er over het algemeen naar elkaar te begrijpen of iets te laten doen of ervaren. Veel mensen, vooral intimi, gaan er echter ten onrechte van uit dat hun gesprekspartner toch wel zou moeten snappen wat zij bedoelen. Dat is een slechte strategie. Als je bijvoorbeeld wilt dat je partner aardig tegen je doet, heb je er meer aan door zelf aardig te doen dan je partner daarover te berispen. Als je partner niet reageert zoals je wilt dan kun je beter je gedrag veranderen, dan harder op dezelfde manier blijven communiceren. Wil je beter leren communiceren dan is het belangrijk dat je een beetje durft te experimenteren. Iets meer speelsheid en variatie in je omgang met anderen zal je vast geen kwaad doen.

Belangrijk is te beseffen dat we veel meer invloed op het gevoelsleven van onze toehoorders (en onszelf) hebben dan we denken. Als ik je vraag om…. stil te staan bij het gevoel van je linkerpink … dan heb ik je waarschijnlijk bewust gemaakt van je linkerpink. Dit voorbeeld lijkt irrelevant, maar het illustreert de directe invloed van taal. Ander voorbeeld: een boek bestaat uit een opstapeling papier gevuld met slechts 26 letters van het alfabet, maar afhankelijk van de volgorde kun je erdoor in vervoering raken of verveeld in slaap vallen.

Jouw taal- en woordkeuze tezamen met de toon waarop je het zegt (gemeend, vrolijk, ongeïnteresseerd) maken het verschil. Kies daarom je woorden met een beetje zorg en focus je ook op de positieve kant van de zaak. Door je alleen te richten op wat er niet goed gaat zorg je vooral voor bevestiging dat dat inderdaad zo is. Je creëert niet de geschikte voorwaarden voor een leuke of verrassende wending. Veel mensen vinden het aanvankelijk nogal kunstmatig om anders te communiceren dan ze gewend zijn, maar het is vaak de belangrijkste eerste stap voor het verbeteren van verschillende aspecten in hun leven. Complimenten geven, eigenschappen of gedrag benadrukken dat jij waardeert, glimlachen. In relatietherapie maken die een wereld van verschil. Al deze kleine signalen tezamen zorgen voor een positieve spiraal in elke interactie. En het geeft niks als jij de eerste bent die daarmee begint: grote kans dat je gesprekspartner daarna meedoet.

We trappen de cursus af:

Omgaan met kritiek en onvrede
Communicatieregel 1. Stop de verwijtencirkel, uit kritiek als een wens
Communicatieregel 2. Laat oude koeien in de sloot
Communicatieregel 3. Stel geen vragen die eigenlijk een beschuldiging inhouden
Communicatieregel 4. Vermijd etiketten en veroordelingen voor het leven
Communicatieregel 5. Speel niet onnodig in op schuldgevoelens
Communicatieregel 6. Pas op met de wees-spontaan-paradox

Eerlijke en directe communicatie
Communicatieregel 7. Spreek voor jezelf
Communicatieregel 8. Doseer dooddoeners en flauwe grappen
Communicatieregel 9. Niet saboteren, assertiever worden!
Communicatieregel 10. Houd je boodschap concreet en relevant

Voorkom en corrigeer misverstanden
Communicatieregel 11. Luister en stel vragen
Communicatieregel 12. (Dubbel)check de bedoeling van de ander
Communicatieregel 13. Lees geen gedachten, vraag het gewoon
Communicatieregel 14. Verwar je mening niet met de werkelijkheid
Communicatieregel 15. Niet nodeloos inhaken op foutjes en irrelevante uitspraken
Communicatieregel 16. Draai de zaak niet om

Communiquette: timing en goede manieren
Communiquette: minder schelden, drammen, interrumperen en gelijk willen hebben
Communiquette: zet de ander niet onder druk omdat jij onzeker bent
Communiquette: de kracht van ‘stop’ en ‘sorry’

Blog door Marcelino Lopez

De psychologie van veranderen

Hoe kan het dat destructieve en niet-functionele gewoonten vaak zo verbazingwekkend lastig te veranderen zijn? Zelfs als je maar al te goed beseft dat drinken meer kapot maakt dan je lief is, dat de schurende ademhaling rechtstreeks met de sigaret te maken heeft en het vermijden van spoken of eeuwige piekeren je echt niet verder helpt. Veel mensen weten heus wat er ‘mis’ is, maar toch is dat inzicht zelden genoeg om te veranderen.

Dat verandering moeilijk is heeft een heel duidelijke reden: ons brein is gebouwd om het te weerstaan.

Onze hersenen zijn gemaakt om gedrag te automatiseren in de hersenstam zodat we er verder niet over na hoeven te denken. Dat vergroot de overlevingskans. De diepere, dierlijke hersengebieden, die we delen met reptielen en zoogdieren, zijn veel bepalender voor ons gedrag dan de jongere, meer aan de oppervlakte gelegen hersengebieden (frontaalschors). Het idee dat ons gezonde verstand het voor het zeggen heeft is een misverstand. Pas als de ‘dierlijke hersengebieden’ noodzaak voelen om te veranderen – bijvoorbeeld door een levensbedreigende situatie of sterk lijden – zijn we geneigd daadwerkelijk te veranderen. Omdat dat – gelukkig – maar weinig gebeurt, moeten we onze hersenen een handje helpen als we destructieve gewoonten willen aanpakken.

Er zijn dan een aantal slimme trucs van de hersenen die we moeten doorzien. Onze hersenen zijn namelijk geneigd om (1.) lijdensdruk te verlagen zodat we geen noodzaak voelen om te veranderen en (2.) ons te laten geloven dat wij toch niks kunnen of hoeven te doen om te veranderen. Het eerste heeft te maken met cognitieve dissonantie en de tweede met de atrributiefout. En daarnaast (3.) hebben onze gewoonten en klachten soms een belonende functie in sociaal verband.

1. Zelfs als we maar al te goed weten dat ons gedrag ons op de lange termijn beschadigt (zoals roken), dan zullen we om die spanning te verlagen toch zo lang mogelijk proberen vol te houden dat de ‘schade’ wel mee zal vallen (‘Mijn stokoude opa rookte ook’) of menen dat de voordelen uiteindelijk zwaarder wegen dan de nadelen (‘Wat is het leven waard als je niet geniet?’). Ook kul-argumenten gaan tellen (‘Rokers zijn leukere mensen’). Als we op een gegeven wel besluiten te veranderen dan worden we nog steeds tegengehouden doordat we de doelen vaag houden, uitstellen (‘Na mijn 30ste stop ik echt’) of naar beneden stellen (‘Ik rook alleen nog als ik me klote voel’).

2. De tweede truc heeft te maken met het beschermen van ons zelfbeeld. Mensen neigen er over het algemeen toe om succes aan zichzelf toe te schrijven en mislukkingen aan de buitenwereld. Ons zelfbeeld komt op die manier niet in gevaar, en dat beschermt ons tegen depressie en negatieve, pijnlijke gedachten. Deze truc zorgt er echter voor dat wij ‘ontspannen’ omdat we toch niks aan de ‘mislukkingen’ kunnen doen. Het ligt aan je partner, de economische crisis, het feit dat je met ADHD bent gediagnosticeerd of je vader ook altijd vreemdging. Het is niet echt jouw verantwoordelijkheid, denk je.

3. Het hebben van klachten of slechte gewoonten heeft, naast de voor de hand liggende voordelen, vaak ook andere minder opzichtige fijne kanten. Soms krijgen we daardoor extra aandacht of privileges en worden we van vervelende taken en verplichtingen ontheven. ‘Ah, wat sneu dat je zo belabberd voelt, ik kook vanavond wel.’Dat noemen we ziektewinst. Dat kan maken dat we stiekem niet zogemotiveerd zijn om de klachten echt aan te pakken. Vaak is ook de identificatie met een groep of scene – en het daarbij willen horen – een reden waarom we dingen doen die we van nature niet eens zouden willen doen. Veel rokers zijn zo begonnen. Dit ‘groepslidmaatschap’ maakt verandering ook lastiger.

Om te veranderen moet de kracht van deze trucs en excuses tijdelijk worden geannuleerd. En dat betekent het verwelkomen van een periode van leren, twijfelen, ploeteren en doorzetten. Alleen positief denken of boeken over the Secret lezen zullen niks voor je doen.

Wil je het toch een kans geven? Onderstaand dossier bespreekt de ingrediënten voor een succesvol veranderingsplan. Inzicht, actie en doorzetten.

Inleiding: de lijnen tussen gedachten, gevoel en gedrag
1. Blinde vlekken doorzien en het opsporen van denkfouten
2. Anders doen zorgt voor anders voelen en denken
3. Nieuwe gewoonten creëren kost tijd

Blog door Marcelino Lopez

Rumineren versus piekeren

Veel mensen denken dat onze hersenen er vooral zijn om dingen te onthouden. Ons brein is echter veel mooier en complexer dan een opslagschijf. We kunnen ermee denken! Problemen analyseren, verbanden leggen en zelfs zaken bedenken die nog niet eens bestaan. Denken levert ons veel op, maar het kan ook in de weg zitten. Bijvoorbeeld wanneer we last hebben van opdringende gedachten die we maar niet kwijt raken (intrusies) of wanneer zorgen ons voortdurend bezig houden. Engelsen noemen dit zorgen maken: worrying. Wij kennen het als piekeren en als rumineren.

De woorden ‘piekeren’ en ‘rumineren’ worden vaak als synoniemen van elkaar gebruikt, toch is er een belangrijk onderscheid.

Rumineren is het herhaaldelijk en langdurig denken over zaken in het verleden, meestal je eigen gevoelens of problemen. Terwijl piekergedachten zich richten op de toekomst. Typische rumineergedachten zijn: “Had ik maar..” en “Heb ik dit wel goed gedaan?”. Piekergedachten beginnen vaak met “wat nou als..” meestal gevolgd door een catastrofale gedachte waarin iets helemaal misgaat.

Het verschil lijkt misschien alleen interessant voor etymologen (het deelgebied van de taalkunde dat de herkomst van woorden bestudeert) maar ook voor psychologen is het interessant. Doordat rumineren betrekking heeft op ervaringen uit het verleden waar je nu meestal niets (of niet veel) meer aan kunt doen, leiden negatieve gedachten hierover tot gevoelens van machteloosheid en somberheid. Piekergedachten daarentegen richten zich op zaken die nog moeten gebeuren (en wat daarbij mis kan gaan). Piekeren leidt daarom vaak tot angstgevoelens.

In enkele woorden samengevat:
VERLEDEN <–rumineren– NU –piekeren–> TOEKOMST
Rumineren hangt samen met depressie.
Piekeren hangt samen met angst.

Met een beetje piekeren en rumineren is niets mis. Je zou piekeren kunnen zien als een voorbereiding voor de toekomst en rumineren als een evaluatie van eerder gedrag (en daarmee ook een voorbereiding op toekomstige soortgelijke situaties). Wanneer het zorgen maken echter de overhand krijgt en je merkt dat je last krijgt van depressieve gevoelens of angst dan is het zaak om aan de bel te trekken. Er zijn inmiddels verschillende effectieve manieren om het zorgen maken aanzienlijk te verminderen waardoor je meer kunt genieten van het hier-en-nu.

Blog door Carolien Wijnker